Konferans: "Dünya Enerji Görünüm Raporu"

ODTÜ Mezunları Derneği "Enerji Komisyonu", 25 Şubat 2008 Pazartesi günü saat 19:00 - 21:00 saatleri arasında ODTÜ Mezunları Derneği Vişnelik Tesisleri Konferans Salonu'nda (Ankara) "Dünya Enerji Görünüm Raporu" konulu bir konferans düzenliyor. Konferansı Uluslararası Enerji Ajansı'ndan Dr. Fatih Birol verecek.

Konferans hakkinda daha fazla bilgi için FaceBook'un "Events" bölümüne bakılabilir:

"World Energy Outlook by Dr. Fatih Birol"
http://www.facebook.com/event.php?eid=23170026528

Dr. Fatih Birol'un Sunumu (pdf)

"Enerji İktisadı" Konulu Kongre Oturumu

DEÜ İİBF İktisat Bölümü tarafından 20-22 Şubat 2008 tarihlerinde İzmir'de İzmir İktisat Kongresi Anısına düzenlenecek 2. Uluslal İktisat Kongresi'nde bir de "Enerji İktisadı" konulu oturum düzenlenecek. Kongre ve söz konusu oturumda sunulacak diğer bildiriler hakkında bilgi almak için: http://www.iibf.deu.edu.tr/uik/

Panel: "Nükleer Santralleri Tartışıyoruz"

Tarih: 16.2.2008, Cumartesi, 14:00
Yer: ODTÜ Mezunları Derneği, Vişnelik Tesisleri Konferans Salonu (Ankara)
Ek/Güncel Bilgi: http://www.odtumd.org.tr/
Sunuşlar: Arif Künar & Nevzat Şahin

TAEK'in Nükleer Teknoloji ve Enerji Alanındaki Rolü ve Yürüttüğü Çalışmalar Hakkında Toplantı

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) Başkanlığı; nükleer teknoloji ve enerji alanındaki rolü ve yürüttüğü (son) çalışmaların kamuoyuyla paylaşılması amacıyla bir toplantı düzenliyor:

Toplantı Yeri: TAEK Başkanlığı
Toplantı Tarihi: 12 Şubat 2008 (Salı), Saat: 14:00

Toplantı; bilim insanlarımıza, nükleer santral kurmayı ve işletmeyi planlayan yatırımcı kuruluşlara ve basın mensuplarına açık.

İlgili Bağlantılar:

• Toplantı Hakkında Ek Bilgi
• Nükleer Enerji Hakkında Yararlı Temel Bilgiler
  

Yeni Aylık Dergi: "Cumhuriyet-Enerji"

Elektrik Mühendisleri Odası ile Cumhuriyet Gazetesi, yeni bir aylık enerji dergisi çıkarıyor. İlk sayısı 29 Ocak 2008 tarihinde okurlarla buluşacak olan enerji dergisi, her ayın son salı günü yayımlanacak.

Dergi hakkında daha fazla bilgi almak için buraya tıklayınız...

Derginin yayınlanan sayıları için ise buraya tıklayınız.

Türkiye'deki Enerji Sektörü ve Politikaları Hakkında Güncel Yorum ve Haberler

Osman Sevaioğlu

• GE 20 - "YİD yatırımlarının serbestleştirilmesi"
• GE 21 - "Görünen köy..."
• GE 22 - "Elektrik piyazı üzerine birbuçuk Bursa İskender Kebabı"
• GE 23 - "İnadın sonu"
• GE 24 - "Liberal piyasalarda elektrik kesintileri"
• GE 25 - "Dengeleme ve uzlaştırma mekanizmaları"
• GE 26 - "Dağıtımda hizmet ve enerji bedelleri"
• GE 27 - "Uluslararası tahkim"
• GE 28 - "Ufuksuzluk"
• GE 29 - "Yavaş yavaş deliriyorum"
• GE 30 - "Karanlığın ayak sesleri"
• GE 31 - "Akarsu çılgınlığı"
• GE 32 - "Phoenix'i beklerken"
• GE 33 - "Havayı kim kirletiyor?"
• GE 34 - "Elektrik piyasasının çöküşü"
• GE 35 - "Deniz bitti!"
• GE 36 - "Seçimin ardından manzara-i umumiye"
• GE 37 - "Enerji sektörünün yeni siyasi dönemden beklentileri"
• GE 38 - "Elektrikte sübvansiyon; nereye kadar?"
• GE 39 - "HaKotel HaMa'aravi (1)"
• GE 40 - "Enerji Bakanlığı'na artık gerek yok mu?"
• GE Ek - Enerji ve Akıl (2007)
• GE 41 - "ODTÜ'lü komünistten masanın diğer tarafına..." (Ocak 2008)
• GE 42 - "Bunun neresi serbest piyasa?" (Şubat 2008)

Tuncay Derman

• GE 20 - "Hangi Bakan, hangi Başbakan, hangi kazık?"
• GE 21 - "Enerjinin Sayıştaycası"
• GE 22 - "Enerji projeksiyonlarıyla ilgili kronik yanılgılar"
• GE 23 - "Kamu termik santralleri kaç yaşında?"
• GE 24 - "1 Temmuz olayı"
• GE 25 - "Virgülü unutmak…"
• GE 26 - "Sorumlu Kim?"
• GE 27 - "Zor alım"
• GE 28 - "Bakanlar hatırlayamazsa..."
• GE 29 - "Hırsızların talebi"
• GE 30 - "Elektrik çarpması"
• GE 31 - "Hidrojen patlaması"
• GE 32 - "Bu ceza az, fazlasını isteyin!"
• GE 33 - "Enerjinin geçmişi ve geleceği"
• GE 34 - "Yatırımsız, yönetimsiz…"
• GE 35 - "Yeter ki enerji olsun!"
• GE 36 - ""Benim icraatım iyidir" Bakanlığı"
• GE 37 - "Enerjide yanlışlar sürerse..."
• GE 38 - "Bıçak sırtındaki enerji!"
• GE 39 - "İran ruleti"
• GE 40 - "Türkiye'nin enerji kaynakları-1"
• GE 41 - "Nükleer rüşvet ve deşifresi" (Ocak 2008)
• GE 42 - "Yatırımsızlığın sonu kriz, krizin çaresi yatırım" (Şubat 2008)
• ED 211 - ANKARA MEKTUBU / Elektrik Sektörümüzün Uzun dönemli Belirsizlikleri ve Kriz Sendromu - 1 (Aralık 2006)
• ED 210 - ANKARA MEKTUBU / Düzeltmeye Düzeltme: Elmalar ve Armutlar
• ED 209 - ANKARA MEKTUBU / Ekonomik Krizleri Tahmin Modeliniz mi var?
• ED 207 - ANKARA MEKTUBU / Enerji masallari
• ED 207 - Enerji Bakani yaniltiliyor mu, yaniltiryor mu?
• ED 200 - ANKARA MEKTUBU / Yeni Enerji Savaslari
• ED 189 - ANKARA MEKTUBU / Enerji Sahnesinin Kapali Gise Oyunlari - 4 Enerjide Spekülatif Durumlar
• ED 188 - ANKARA MEKTUBU / Enerji Sahnesinin Kapali Gise Oyunlari -3- Saptirilan Enerji Maliyetleri (Ocak 2005)

F. Behçet Yücel

• ED 211 - ENERJI DÜNYASI / Türkiye 10. enerji Kongresi'nden Notlar (Aralık 2006)
• ED 210 - ENERJI DÜNYASI / Enerji Alaninda Belirsizliklerin Çogalmasi
• ED 209 - ENERJI DÜNYASI / Enerji Piyasalarinin Rekabete Açilmasi Üzerine Tartismalar
• ED 208 - ENERJI DÜNYASI / Türkiye'yi Karanliga Götürmenin Vebali
• ED 207 - ENERJI DÜNYASI / Dünya Petrol Üretiminin Tepe Noktasi (Peak Oil)
• ED 200 - ENERJI DÜNYASI / 2100'deki Enerji Panoramasi Için Senaryolar
• ED 189 - ENERJI DÜNYASI / 2050 Yili Için Dünya Güç Sistemlerinin Gerekli Kosullari
• ED 188 - ENERJI DÜNYASI / Hidroelektrik Projelerinin Gerçeklestirilmesi, Sürdürülebilir Kalkinmayi Tesvik Etmektedir (Ocak 2005)
• EMO-EM 278 - "Enerji Politikası Olmadan Geleceği Hazırlamak Mümkün Değildir" (1981/4)

Necdet Pamir

• ASAM Enerji Yazıları (2006-2008)
• SA - "Enerji Arz Güvenliği ve Türkiye" (Mart 2007)
• EMO-E 3 - "İran'la Mutabakat: ABD ile Durum Sakat" (Ekim 2007)
• Diğer Yazı ve Röportajlar

Gürkan Kumbaroğlu

• GE 20 - "Enerji politikalarında bilim ve bilginin önemi"
• GE 21 - "Kirli kalkınma projeleri için iş fırsatları!"
• GE 22 - "Enerji modellerimiz geliştirilmelidir"
• GE 23 - "Bilimsel gelişmelere karşı çıkmak doğru mu?"
• GE 24 - "Sürdürülebilirlik ve güvenilirlik"
• GE 25 - "Elektrikte arz, talep ve fiyat oluşumu"
• GE 26 - "Saatlerimiz Haziran 2008'e ayarlı"
• "Türkiye'nin Rekabet Gücü Açısından Enerji Ekonomisinde Öne Çıkan Başlıklar" (Aralık 2006)

Ergun Tuncer

• GE 23 - "9. Kalkınma Planı döneminde madenciliğimiz"

Enerji Haberleri

• GE 19 - "AKP-CHP ve enerji"
• GE 29 - "2006'dan 2007'ye Enerjinin kronolojisi"
• GE 32 - "PİGM'den Hidrokarbon Raporu: Petrol ve doğalgaz fakiriyiz"
• GE 34 - "İktidar adayı partilerin enerji politikaları"
• GE 37 - "Küresel ısınma ülkeleri zorluyor: Kyoto'nun çemberi genişliyor"
• GE 41 - "Kyoto'yu imzalayacağız" (Ocak 2008)
• TMMOB-MM 569 - "Elektrik Üretimi İçin Doğal Gaz Kullanımı" (Haziran 2007)

Çeşitli Röportajlar

• GE 21 - "Tanay S. Uyar: Asıl kaynak güneştir"
• GE 23 - "ABD Büyükelçisi Wilson: "Bağımlılığınız bizi kaygılandırıyor"
• GE 28 - "Etem Karakaya: Kyoto sadece bir başlangıç"
• GE 32 - "Nejat Veziroğlu buruk ayrılıyor"
• GE 33 - "Sedat Arıman: Cari açığın çözümü enerji verimliliği"
• GE 40 - "Volkan Ediger: Geleceğin enerjisi hidrojen olacak" (Aralık 2007)
• ODTÜ-TV - "Nevin Selçuk: Türkiye'nin Enerji Kaynakları ve Enerji Politikası" (2006)
• Barem - "Necdet Pamir: Türkiye’de Enerji Krizi Değil Yönetim Krizi Var" (1 Kasım 2007)
• MG - "Necdet Pamir: ABD'yle 20 yıldır enerji işbirliği var" (14 Ocak 2008)

Çeşitli Dergilerdeki Haber ve Köşe Yazıları

• EMO - Elektrik Mühendisliği Dergisi (1956-2008)
• ED 1 - Şubat 2007 Sayısı
• ED 2 - Haziran 2007 Sayısı
• ED 3 - Ekim 2007 Sayısı
• TMMOB - Makine ve Mühendis - Enerji Özel Sayısı 569 - (Haziran 2007)
• USAK's Energy Review (2007-2008)

(Bu liste sürekli güncelleştirilmektedir ve eksiksiz/mükemmel olma iddiasında değildir.)

Seçilmiş Enerji İktisadı Kitapları (İngilizce)

Enerji iktisadı konulu güncel ve/veya önemli bazı İngilizce kitapları aşağıda listeledim. Türkçe kitapları da yakında burada listeleyeceğim.

• Of Energy and the Economy - Theory and Evidence of Their Functional Relationships by Vincent Chang (Paperback - Sep 13, 2007)
• Energy and the Environment by Robert A. Ristinen and Jack P. Kraushaar (Paperback - Dec 16, 2005)
• Economics of the Energy Industries: Second Edition by William Spangar Peirce (Hardcover - May 30, 1996)
• International Energy Markets: Understanding Pricing, Policies and Profits by Carol A. Dahl (Hardcover - Mar 2004)
• Energy Economics: A Modern Introduction by Ferdinand E. Banks (Hardcover - Dec 1, 1999)
• Energy: Its Use and the Environment by Roger A. Hinrichs (Paperback - September 30, 2005)
• Quantitative and Empirical Analysis of Energy Markets (World Scientific Series on Energy and Resource Economics) by Apostolos Serletis (Hardcover - April 27, 2007)
• Energy, Economics and the Environment, Second Edition (University Casebook Series) by Fred Bosselman, Joel B. Eisen, Jim Possi, and David B. Spence (Hardcover - Dec 19, 2005)
• Alternative Energy: Political, Economic, and Social Feasibility by Christopher A. Simon (Paperback - Dec 28, 2006)
• Renewable Energy: Technology, Economics and Environment by Martin Kaltschmitt, Wolfgang Streicher, and Andreas Wiese (Hardcover - Sep 10, 2007)
• Economic Modelling Of Climate Change And Energy Policies edited by Carlos de Miguel (Paperback, 2006)
• Energy Autonomy: The Economic, Social and Technological Case for Renewable Energy by Hermann Scheer (Hardcover - January 2007)
• Managing Energy Risk: An Integrated View on Power and Other Energy Markets (The Wiley Finance Series) by Markus Burger, Bernhard Graeber, and Gero Schindlmayr (Hardcover - Jan 14, 2008)
• The Political Economy of World Energy: An Introductory Textbook (World Scientific Series on Energy and Resource Economics) (World Scientific Series on Energy and Resource Economies) by Ferinand E. Banks (Paperback - Jun 15, 2007)
• Assessment of Hydrogen Energy for Sustainable Development edited by Sheffield & Sheffield (Paperback, 2007)
• The Hydrogen Energy Economy by United States Congress House. Committee on Energy and Commerce. Subcommittee on Energy and Air Quality (Paperback - Feb 28, 2005)
• The Energy Connections: Between Energy and the Economy by Sidney Sonenblum (Hardcover - Jun 1978)
• Why Carbon Fuels Will Dominate the 21st Century Energy Economy by Peter Odell (Paperback - April 1, 2004)
• Our Future Is Hydrogen: Energy, Environment, and Economy by Robert Siblerud (Paperback - Jul 1, 2001)
• Wind Energy in the 21st Century: Economics, Policy, Technology and the Changing Electricity Industry by Robert Y. Redlinger, Per Dannemand Andersen, and Poul Erik Morthorst (Hardcover - Dec 2001)
• International Energy Economics (International Studies in Economic Modelling) by T. Sterner (Kindle Edition - Jan 31, 1992) - Kindle Book
• Energy Economics and Policy by James M. Griffin (Hardcover - Jan 1986)
• Seçilmiş diğer "enerji iktisadı" kitapları

Enerji iktisadı konusuna, "küresel ısınma" bağlamında yaklaşan bazı temel kitap ve raporlar için ise şu listeye bakılabilr:

• Climate Change 2007 - Impacts, Adaptation and Vulnerability: Working Group II contribution to the Fourth Assessment Report of the IPCC (Climate Change 2007)(click title to update)by Intergovernmental Panel on Climate Change (Paperback - November 12, 2007)
• The Economics of Climate Change: The Stern Review by Nicholas Stern (Paperback - January 15, 2007)
• The Economics of Climate Change: A Primer by Congressional Budget Office (Paperback - October 2003)
• Climate Change Economics and Policy: An RFF Anthology by Michael A. Toman (Editor) (Paperback - 2001)
• Economic Models of Climate Change: A Critique by Stephen J. DeCanio (Paperback - October 24, 2003)

Son olarak, "doğal kaynaklar ve çevre iktisadı" ile ilgili bazı önemli yayınlara da değinelim:

• Environmental and Natural Resource Economics: A Contemporary Approach by Jonathan M. Harris (2006)

Çeşitli Ülkelerin Enerji Politikaları Hakkında Kaynaklar

Amerika Birleşik Devletleri (USA):

• Energy for America's Future (Beyaz Saray)
• National Energy Policy (Complete) (Beyaz Saray, 2001)
• US Department of Energy
• Department of Energy - Energy Policy Act (2005)
• Ending The Energy Stalemate (National Commission on Energy Policy, 2004)
• Energy Policy Recommendations to the President and the 110th Congress (National Commission on Energy Policy, 2007)

Avrupa Birliği (EU):

• Directorate-General for Energy and Transport
• Green Paper on "Greenhouse Gas Emissions Trading within the European Union" (2000)
• Green Paper (2001)
• Green Paper on "Energy Efficiency (2005)
• Green Paper Energy (2006)
• "European energy security: A bear at the throat", The Economist, 12 Nisan 2007

Birleşik Krallık (UK):

• National Energy Policy (MDC)
• Renewable energy policy in the UK 1990–2003 (2004)
• UK Renewable Energy Policy: A Review (2003)
• Climate Change and Energy Policy: The Importance of Sustainability Arguments (2006)

Danimarka (Denmark):

• Bright Green

Güney Kıbrıs (Cyprus):

• Cyprus Energy Policy: The Road to the 2006 World Renewable Energy Congress Trophy (2008)

Güney Kore (South Korea):

• National Energy Plan

Türkî Cumhuriyetler (Turkic Republics of Central Asia):

• İklim Değişikliği ve Kyoto Protokolü (Karakaya & Özçağ, 2004)

Türkiye (Turkey):

• Önceki Günlük Notu

Yunanistan (Greece):

• Energy Policies of IEA Countries - Greece (2002)
• The Development of Greece's Energy Policy (2005)
• The Energy Policy of Greece (2006)

(Bu liste sürekli güncelleştirilmektedir ve eksiksiz olma iddiasında değildir.)

Türkiye'nin Enerji Politikaları Hakkındaki Güncel Raporlar

Bu kısa notta, Türkiye'nin enerji politikaları hakkında son yıllarda yayınlanan ulusal ve yabancı kurum raporlarından söz edilecektir. Bu nedenle, notun, özellikle, bu konuda araştırma yapan iktisatçılara ve araştırmacılar yararlı olacağı umut edilmektedir.

Yabancı kurum raporlarının başında Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) raporları gelmektedir. IEA'nın Türkiye'nin enerji politikaları hakkında hazırladığı periyodik raporlara şu bağlantılardan ulaşılabilir: 1997, 2001 ve 2005. Diğer yıllar için, IEA'nın genel raporlarının Türkiye bölümlerine de bakılabilir. Örnek: 2003 ve 2006.

Yerli kurumların Türkiye'nin enerji politikası konulu başlıca raporlarına ise şu bağlantılardan ulaşılabilir:

• DPT (1996 ve 2001): Enerji Hammaddeleri Alt Komisyonu Raporları
• DPT (2001): Elektrik Enerjisi ÖİK Raporu
• DPT (2006): Enerji ÖİK Raporu
• DPT (2006): Çevre ÖİK Raporu
• DPT (2006): Petrol ve Petrol Ürünler ÖİK Raporu
• DPT (2006): Madencilik ÖİK Raporu
• Fink (2006): Assessing Turkey's Future as an Energy Transit Country
• TMMOB: Enerji Raporu 2006
• MÜSİAD (2006): Türkiye'nin Enerji Ekonomisi ve Petrolün Geleceği
• ATO: Ulusal Maden Varlığımız ve Bor Gerçeği
• TEMA: Enerji Raporu 2007
• Barysch (2007): Turkey's Role in European Energy Security
• TC Dışişleri Bakanlığı (Ocak 2008): Türkiye'nin Enerji Stratejisi
• Enerji Ekonomisi Derneği'nin Çeşitli Açıklama ve Yaklaşımları
• ASAM Enerji Güvenliği Arşivi (2005-2008)
• DEK-TMK (2007): 2005-2006 Türkiye Enerji Raporu
• DEK-TMK (2008): İklim Değişiliği ve Enerji Sektörü

(Bu liste zaman zaman güncelleştirilmektedir, fakat eksiksiz olma iddiasında değildir.)

Enerji Verimliliği Haftası, 10-13 Ocak 2008

Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü, "Enerji Verimliliği Haftası" nedeniyle 10-13 Ocak 2008 tarihleri arasında "Enerji Verimliliği Haftası Konferansı ve Fuarı" düzenledi. Konuyla ilgili ek bilgi edinmek için EMO veya EİEİGM sayfalarına bakılabilir.

Malum, Türkiye'nin enerji arz güvenliğinin sağlanmasında en önemli kaynaklardan birisi "enerji verimliliğinin artırılması" ve bunula ilgili "Enerji Verimliliği Yasası" 22 Şubat 2007'de TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilmişti. Sanıyorum, bu yasa, yasayı Meclis'ten "çıkartan" AKP hükümeti bile yeterince farkında olmasa da, Türkiye'nin enerji arz güvenliğinin sağlanması yönünde son 5-6 yılda atılan en önemli adımlardan birisi. Belki de bu nedenle, "halka" tanıtımı konusunda yeterince önemli ve açıklayıcı etkinlik düzenlenmediği için bu yasa uygulamada (maalesef) yeterince işlerlik ve başarı kazanamayabilir.

TEPAV'da Toplantı: "Küresel Isınma ve İklim Krizi"

İktisat, İşletme ve Finans Dergisi'nin 12 Ocak 2008'de TEPAV'da (Ankara) düzenlediği "Küresel Isınma ve İklim Krizi" konulu toplantıya gitme şansım olmamıştı. Ama o toplantıda konuşulan, tartışılanları, Dr. Aydınonat kendi internet günlüğünde geniş biçimde özetlemiş. Teşekkürler...

Bali'de "İklim Koruma Konferansı"

190 ülkenin katılımıyla Endonezya'nın Bali Adası'nda düzenlenen İklim Koruma Konferansı'nda heyetler 2013 yılında yürürlüğe girecek olan yeni iklim anlaşmasının çerçevesini belirlemeye çalıştılar. Konferansın ayrıntıları hakkında bilgi almak için: DW1, DW2, NTVMSNBC, DW2, UNFCCC.

Not: Konferansın ana eksenlerinden birini oluşturan Kyoto Protokolü hakkında şuralardan dolaysız bilgi alınabilir:
Kyoto Protokolü (Türkçe) - Kyoto Protocol (english) [ek bilgi] [Protokolün İngilizce Özeti]
Merkezi İstanbul'da bulunan Enerji Ekonomisi Derneği'nin Kyoto Protokolü hakkındaki değerlendirme ve yaklaşımı için ise buraya tıklayabilirsiniz.

Türkiye'nin Enerji Güvenliği ve Enerji Politikaları

Gerek dünyada gerekse Türkiye'de, "enerji güvenliği" kavramı giderek daha çok üzerinde konuşulan bir kavram haline geliyor son yıllarda. İthal enerji kaynaklarına bağımlılığı yüksek olan ülkeler açısından "enerji arz güvenliği", yani enerji kaynaklarının sürekli, güvenilir, temiz ve çeşitli kaynaklardan / ülkelerden olabildiğince uygun fiyatlarla sağlanması ve yüksek verimlilikle tüketilmesi sorunu büyük önem taşırken; genelde enerji ihracatçısı olan ülkeler açısından, kendi enerji kaynaklarına uluslararası piyasalarda çeşitli ülkelerden kesintisiz ve yeterli talebin var olması ve yeterince yüksek fiyatlardan satılabilmesi anlamında "enerji talep güvenliği" kavramı daha fazla ön plana çıkıyor. Dolayısıyla, ister net enerji ithalatçısı isterse ihracatçısı olsun, bütün ülkelerin enerji politikalarının tasarlanması ve uygulanmasında "enerji güvenliği" konusu gerçekten de kritik bir öneme sahip.

Siyasi iktidarlar çoğu kez yalanlasa da, uygulamada enerji ithalatı, üretimi ve tüketimi ile ilgili kolayca gözlemlenebilen aksaklıkların ve yanlışlıkların da açıkça gösterdiği gibi, Türkiye'nin uzun yıllardır (başarılı ve) somut bir enerji politikası yok. Türkiye'deki çok sayıdaki mühendis, jeolog, uluslararası ilişkilerci ve iktisatçı gibi çeşitli disiplinlerden enerji uzmanlarının bu (ortak) eleştirisinin hafiflemesi veya ortadan kalkması için, Türkiye'nin geleceğe yönelik enerji politikalarının özetle şu noktalar dikkate alınarak (yeniden) tasarlanması gerektiğini düşünüyorum:

1. Enerji tüketiminde verimliliğin ve tasarrufun artırılması: Bir birim GSYİH üretmek için kullanılan enerji miktarını gösteren "enerji yoğunluğu" göstergesi, Türkiye'de 1970'den bu yana istikrarsız salınımalarla giderek artmıştır (bak. Şekil 1). Hemen her ülke için olduğu gibi Türkiye için de, enerji (arz) güvenliğinin sağlanmasında en öncelikli (ve belki de en "ucuz") enerji politikası olarak, sanayide enerji kullanımındaki verimliliğin artırılması ve genelde tüketimdeki savurganlığın azaltılması geliyor. Bu arada, popülist korkaklığa/kolaycılığa kaçmadan ve sanki gerçekten de "gelir dağılımı bozukluğundan" kaynaklandığı için göz yumulmalıymış gibi bir hava yaratmadan, Türkiye'deki yaygın "kaçak elektrik kullanımı"nın üzerine gidilmesi gerektiği de ortadadır. Uzmanların tahminlerine göre, Türkiye'de enerji tüketiminde verimliliğinin artırılması yoluyla yıllık enerji tasarrufu potansiyelinin en az yüzde 15-20'yi (= 14 Mtep) bulacağı hesaplanmaktadır. Bu bakımdan, "Enerji Verimliliği Kanunu" adlı bir yasanın 18 Nisan 2007'de TBMM'de kabul edilmiş olması Türkiye'nin geleceği açısından oldukça umut vericidir.
2. Fosil yakıtlarla ilgili stratejik depolama olanaklarının geliştirilmesi: Mevcut duruma göre, Türkiye'nin ne doğalgazda ne de ham petrolde (mevcut taşıma boruları ve rafineri stoklarından başka!) herhangi bir stratejik depolama kapasitesine sahip olduğu görülmektedir. Bu bakımdan, Türkiye'de enerji ithalatında ülke ve/veya ürün bağımlılığından doğabilecek (2005 ve 2006 kışlarında doğalgaz ithalatında yaşandığı gibi) darlıklara veya aksamalara karşı stratejik depolama olanaklarının mutlaka bir an önce geliştirilmesi gerektiği ortadadır. Buna dest/ek olacak biçimde, enerji kaynaklarının Türkiye üzerinden (güvenli) taşınması olanaklarının geliştirilmesi de yararlı olabilir.
3. Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yenilenilebilir enerji kaynaklarına (YEK) artan bir ağırlık verilmesi: Türkiye için; sera gazı emisyonu, küresel ısınma ve iklim değişikliği olgusunu dikkate/ciddiye alan temiz enerji politikalarının geliştirilmesi gerektiği ve ilgili uluslararası anlaşmalara (örn. Kyoto Protokolü) bir an önce taraf olunması gerektiği açıktır. Bu bağlamda, fosil yakıt ağırlıklı enerji politikalarından olabildiğince çabuk vazgeçilmesi gerektiği ve enerji ithalatındaki ülke ve ürün bağımlılığının elden geldiğince azaltılması gerektiği de ortadadır (bak. Şekil 2). Ülkenin bütün enerji gereksiniminin yakın bir gelecekte sadece hidroelektrik, jeotermal, güneş, hidrojen ve rüzgar enerjileri gibi YEK tarafından karşılanamayacağı kabul edilse bile, YEK'e bugüne kadar olduğundan kesinlikle çok daha fazla önem verilmeli ve çeşitli YEK alternatifleri arasında da kaynak çeşitliliğine gidilmelidir. Bu arada, özellikle kuruluş maliyetlerinin düşüklüğü ve doğalgazın görece temiz bir fosil yakıt kaynağı olması nedeniyle 1990'ların başından bu yana Türkiye'de kurulması yoğun biçimde teşvik ve tercih edilen doğalgazla çalışan termik santrallerin, teknik açıdan mümkünse ve olabildiğince çabuk YEK’le çalışır hale getirilmesi düşünülmelidir (bak. Şekil 3). Aksi takdirde, Türkiye'nin doğalgaz ithalatında Rusya ve İran gibi az sayıdaki ve siyasi açıdan sorunlu ülkelere olan bağımlılığı ciddi ekonomik sorunlar yaratmaya devam edecektir ve dahası, kısa vadede doğalgaz tercihinden kaynaklanan maliyet tasarrufları, en azından aşırı fiyat yüksekliği/yükselişleri ve zaman zaman karşılaşılan yurtdışından temin aksamaları nedeniyle sonuçta net olarak zarara dönüşecektir. Ayrıca, “kendimizi küçümsemeden”, YEK’e yönelik (ulusal) teknoloji geliştirme çabalarımız da güçlendirilmelidir. Bütün bu başlık altında belirtilenler, örneğin İsveç'in 2005 yılında aldığı bir kararla 15 yıl içinde ülke ekonomisini tamamen petrolden bağımsızlaştırma hedefine yöneldiği dikkate alındığında, daha da büyük aciliyet ve önem kazanmaktadır.
4. Nükleer enerjiden yararlanılması: Türkiye'nin YEK'lerin yanı sıra nükleer enerji olanağından da artık yararlanmaya başlaması gerektiği açıktır. Çünkü, Türkiye'nin (yakın) gelecekte artması beklenen enerji talebinin sadece YEK'lere önem verilerek kapatılabilmesi mümkün değilmiş gibi gözükmektedir. Ancak, bu konuda yine de şu dört noktaya dikkat edilmelidir. (a) Günümüzde, nükleer reaktörlerin kullanımı sırasında doğabilecek kaza risklerinin düşük olduğu uzmanlarca iddia edilmekle birlikte, kanımca yine de bu riskler ülkemiz koşulları dikkate alındığında mutlaka ciddiye alınmalıdır. (b) Nükleer atıkların yaratacağı imha/depolama/kirlilik sorunu görmemezlikten gelinmemeli, tam tersine önemsenmelidir. Kanımca, modern teknolojilerin ortaya çıkan atıkların küçümsenmeyecek bir bölümünü yeniden kullanılabilir hale getirilebiliyor olması da, bence bu sorunu tümüyle ortadan kaldırmamaktadır. (c) Seçim ve kullanım aşamasında teknolojik açıdan “dışa bağımlılık”a dikkat edilmesi gereklidir. Çünkü, sonuçta, nükleer santrallerde kullanılacak teknolojinin ithal edilmesi gerekecektir. (d) Meclis'te şu sıralarda yapılan çalışmalara göre, Türkiye'de nükleer enerji üretiminin, dünyadaki yaygın uygulamanın aksine, özel sektöre bırakılması planlanmaktadır. Ancak, bu tercihin olası olumsuz sonuçları üzerinde maalesef yeterince tartışılmamıştır.

Şekil 1: Türkiye'de Enerji Tüketimi ve Yoğunluğu

Kaynak: ETKB ve TÜİK; kendi hesaplamalarım.

Şekil 2: Türkiye'de Yerli Enerji Üretiminin Toplam Tüketime Oranı

Kaynak: ETKB ve TÜİK; kendi hesaplamalarım.

Şekil 3: Enerji Kaynaklarına Göre Brüt Elektrik Enerjisi Üretimi (%, 2006-III)
Kaynak: TÜİK.

Not: Konuyla ilgili bazı yararlı internet bağlantıları için "Sürdürülebilir Büyüme, Enerji, Çevre İktisadı ve Uluslararası Ticaret" adresine bakılabilir.